Informacja dotycząca bezpieczeństwa zdrowotnego w sąsiedztwie fontann

Za utrzymanie i ustalenie zasad zachowania w sąsiedztwie fontann, a tym samym zapewnienie bezpieczeństwa, odpowiedzialni są właściciele lub zarządcy tego rodzaju obiektów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 i 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875) zadania własne gminy obejmują ochronę zdrowia oraz utrzymanie gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Organy gminy mogą także wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń publicznych, np. regulaminy korzystania z fontann miejskich. Regulaminy korzystania z fontann, tablice informacyjne oraz informacje udostępniane na stronach internetowych przez właścicieli i zarządców fontann powinny jednoznacznie wskazywać, że woda w fontannach nie jest przeznaczona do spożycia przez ludzi ani do kąpieli.

Fontanny i podobne urządzenia wodne instalowane poza budynkami (parki, ulice) mogą czasami stwarzać zagrożenie dla zdrowia osób przebywających w ich sąsiedztwie lub korzystających z nich. Dzieje się tak przede wszystkim w przypadku ich niewłaściwego zaprojektowania i utrzymania, a także niezgodnego z przeznaczeniem korzystania z nich,                   w tym np. picia wody i kąpieli czy wręcz pływania w otwartym zbiorniku fontanny.

 

Zagrożenie dla zdrowia może wiązać się przede wszystkim z piciem wody z fontanny/ zbiornika, ale także z kąpielą lub zabawą w wodzie i zakażeniem drogą doustną, poprzez przeniesienie mikroorganizmów chorobotwórczych z powłok ciała poprzez ręce lub trzymane w nich przedmioty do jamy ustnej. Ryzyko to jest mniejsze gdy woda w fontannie jest dezynfekowana, gdy nie podlega recyrkulacji oraz gdy odpływ wody ze zbiornika następuje                        w krótkim czasie, maksymalnie kilku godzin. W przypadku gdy zbiornik tego rodzaju wykorzystywany jest jako brodzik (co nie powinno mieć miejsca) do wody mogą przenikać bakterie i grzyby będące składnikami mikroflory powłok ciała, w tym Streptococcus auerus                 i dermatofity.

 

Woda w fontannach charakteryzuje się niską barwą i mętnością, w związku z czym mylnie                    i bezzasadnie uważana jest potocznie za wodę czystą, o jakości bezpiecznej dla zdrowia, podczas gdy w rzeczywistości nie jest ona intencjonalnie przeznaczona do spożycia ani do kąpieli. Wykorzystywanie fontann z otwartymi zbiornikami jako basenów czy brodzików nie powinno mieć miejsca, ponieważ woda w tego typu urządzeniach nie jest uzdatniana                           i dezynfekowana analogicznie jak w przypadku pływalni, a jakość jej nie podlega systematycznej kontroli.

 

Na czystość mikrobiologiczną wody, będącej w obiegu tych obiektów, wpływają między innymi: jakość materiałów instalacyjnych, ich podatność na tworzenie biofilmu, obecność osadów, korozja, temperatura wody. Istotną rolę w zanieczyszczeniu wody w fontannach odgrywają również źródła zewnętrzne -  zanieczyszczenia mikrobiologiczne pochodzące                      od zwierząt (ptaki, psy, koty, itd.) oraz ludzi.

 

Innego typu zagrożenia mogą wiązać się z fontannami, których elementem jest ogólnodostępny zbiornik wody, do którego powraca woda z wyrzuconego pod ciśnieniem strumienia. Pozostając w otwartym zbiorniku może ona podlegać skażeniu, w tym fekalnemu mikroorganizmami obecnymi w odchodach zwierzęcych między innymi: Escherichia coli, Enterokoki, wirusy (enterowirusy, norowirusy) oraz pierwotniaki pasożytnicze (Giardia, Cryptosporidium). Rozwiązanie takie, z punktu widzenia sanitarnego jest niekorzystne                            z uwagi na redukcję ilości dezynfektanta w wodzie - rozpryskiwanie wody, nasłonecznienie, dezynfekcja wody spływającej po zanieczyszczonych powierzchniach, zanieczyszczenie wody przez osoby Zanurzające stopy, bez wcześniejszego oczyszczenia .

 

W przypadku fontanny z systemem recyrkulacji wody nie poddawanej uzdatnianiu                              i dezynfekcji drobnoustroje mogą być obecne również w strumieniu wody z fontanny.

Fontanny są źródłem aerozolu wodnego, który może nieść ze sobą zanieczyszczenia mikrobiologiczne. Istotnym zagrożeniem może być występowanie w wodzie bakterii                    z rodzaju Legionella, które w przypadku inhalacji mogą prowadzić do zachorowań na legionellozę (przebiegającej jako zapalenie płuc lub gorączka Pontiac). Zakażenie następuje drogą wziewną, a zagrożenie stwarza samo przebywanie w pobliżu źródła aerozolu. Skażenie aerozolu wodnego jest wynikiem kolonizacji przez bakterie Legionella instalacji wodnej fontanny, czemu sprzyja temperatura wody wynosząca 25 – 45ºC co m.in. powoduje nagrzewanie wody w przypadku elementów instalacji umieszczonych płytko pod ziemią),                        nie stosowanie dezynfekcji wody, brak kontroli narastania biofilmu na wewnętrznej powierzchni instalacji. Czynnikiem sprzyjającym zakażeniu jest aerozol wodny o średnicy kropel 2,0 – 5,0 μm, które łatwo dostają się do dolnych dróg oddechowych. Ryzyko zakażenia skutecznie minimalizuje okresowa kontrola stanu instalacji wodnej połączona                        z usuwaniem ewentualnego biofilmu, utrzymywanie temperatury wody na poziomie poniżej 20ºC -  zastosowanie instalacji ochładzania wody, dezynfekcja wody (związki chloru, promieniowanie UV). Właściwe zaprojektowanie fontanny powinno zapewniać także laminarny (nie turbulentny) wypływ wody.

 

W opinii Państwowego Zakładu Higieny, pomimo, że w odniesieniu do fontann nie mają zastosowania kryteria odpowiednie dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, wód               w kąpieliskach czy też w basenach kąpielowych, to jakość wody w fontannach powinna być zbliżona do jakości wody w pływalniach, z uwzględnieniem urządzeń wytwarzających aerozol wodno-powietrzny. Ponadto, jakość wody powinna być objęta badaniami w zakresie wskaźników mikrobiologicznych oraz – w przypadku uzdatniania chlorem - w zakresie poziomu chloru  w wodzie. Ilość pobieranych próbek powinna być uzależniana od wielkości instalacji i ustalana w właściwym terenowo inspektorem sanitarnym.

 

Proponowana częstotliwość i zakres badań wody powinny obejmować parametry i wskaźniki:

- Escherichia coli – co 2 tygodnie

- Legionella sp. – co 2 tygodnie

- mętność – co 4 tygodnie

- utlenialność -  co 4 tygodnie

- pH i chlor wolny i temperatura  –minimum 1 raz dziennie, temperatura – szczególnie                           w godzinach popołudniowych.

 

W systemach cyrkulacji wody konieczne jest okresowe gruntowne czyszczenie instalacji, poprzez całkowite opróżnienie jej z wody oraz  kompleksową dezynfekcję. Procedura taka jest konieczna każdorazowo przed rozpoczęciem sezonu, a także w trakcie jego trwania –                         w przypadku nieprawidłowych wyników badań mikrobiologicznych wody.

 

Dodatkowo, z uwagi na możliwość poślizgnięcia się, szczególnie przez biegające dzieci celowe jest zadbanie o antypoślizgowe wykończenie nawierzchni obiektu i jego bezpośredniego sąsiedztwa.

Należy także zwrócić uwagę na właściwe usuwanie nieczystości, odpadków, butelek, odłamków szkła itp. z rejonu miejsc rekreacji wodnej.

Kontakt

Punkt informacyjny:
tel.: (0-32) 623 24 07
fax: (0-32) 623 24 07 w. 10

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

> więcej

2018  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Chrzanowie